Sanliurfa © EPA VK BACKGROUND SANLIURFA - Wat het geneeskrachtige water van het Franse Lourdes is voor Nederlandse katholieken, dat is de vijver met de heilige vissen in Sanliurfa voor Turkse moslims. Elke dag bezoeken drommen Turkse gelovigen de vijver in Zuidoost-Turkije. Ze voeren er de karpers in de hoop op Allah's hulp bij het genezen van ziekten, het krijgen van een baan, of het terugwinnen van een geliefde. 'Ik geef de vissen te eten omdat ze de Turkse soldaten in Afghanistan beschermen', zegt een vrouw met een roze hoofddoek, terwijl ze vissenvoer uitstrooit boven het groene water. Een school wild spartelende karpers vecht om het voer. 'De vissen staan aan de kant van iedereen die strijdt voor de islam.' Balikligöl, 'Het Meer met Vissen' zoals de grote, rechthoekige vijver wordt genoemd, is onderdeel van een omvangrijk complex met moskeeën, koranscholen en theetuinen. Bij een hoek van de vijver staat deze warme zonnige ochtend een groep Iraanse vrouwen in zwarte gewaden de karpers te voeren. Iets verder houdt een dikke man de voeten van een baby in het water. Naast hem zit een klein meisje geknield op de rand. 'Brrr, de vissen kijken me aan', giechelt ze. 'Ze hebben ogen als mensen.' Abraham Voor veel Turkse gelovigen is de zuidoostelijke stad Sanliurfa de plek waar aartsvader Abraham is geboren. Abraham wordt door moslims Ibrahim genoemd en gezien als een profeet. Volgens de lokale, islamitische overlevering sloeg Abraham in Sanliurfa godenbeelden stuk, omdat die heidense 'afgoderij' waren. Hij wekte daarmee de toorn op van koning Nimrod. De koning liet daarop aan de voet van een heuvel een vuur ontsteken en liet Abraham vanaf de heuveltop in de vlammen werpen. Maar God veranderde het vuur in water, de gloeiende kolen in vissen, en zorgde er voor dat de profeet ongedeerd in een bed van rozen landde. Veel vrome bezoekers van de vijver nemen dit islamitische verhaal zeer letterlijk. 'De vissen zijn niet voor niks zwart', zegt een vrouw met een gebloemde hoofddoek, wijzend naar de karpers. 'Dat komt door het vuur.' Vlakbij de vijver met de heilige vissen is de grot waar Abraham volgens Turkse gelovigen de eerste jaren van zijn leven woonde. Zijn moeder zou hem daar verborgen hebben gehouden voor de wrede koning Nimrod, die het bevel had gegeven om alle baby's te vermoorden. De koning had in een droom een profetie ontvangen dat een nieuwgeborene hem van de troon zou stoten. Mannen en vrouwen De grot blijkt twee gescheiden ingangen te hebben: eentje voor vrouwen en eentje voor mannen. De manneningang leidt via een smalle gang naar een kleine, vochtige ondergrondse ruimte, van waar je door glas naar de grot kunt turen. De grot staat vol water. In een hoek van de bezoekersruimte zijn twee kranen geïnstalleerd, waaruit heilig water komt. Een man vult een plastic fles en giet daarna het water over de kleren van een jongetje. 'We weten niet of dit water net zo krachtig is als het water van Mekka', fluistert Osman Durmaz, een slungelige student op slippers. 'Maar het heeft genezende werking. Het werkt tegen ziekten en mentale problemen.' Het restaurantje Hacibaba op het Hasimi-plein in het oude stadscentrum is gespecialiseerd in een lokale delicatesse: kebab van schapenhart. De geroosterde stukjes schapenhart smaken naar lever, maar minder zoet en taaier. 'Het schijnt niet zo gezond te zijn, vanwege het cholesterolgehalte', zegt een vaste klant. 'Maar het is zó lekker.' Hij gebaart grijnzend om zich heen naar de andere gasten die, net als hij, op lage krukjes onder een luifel voor het eethuisje zitten. 'Wij kunnen gewoon ni et zonder.' Vroeger waren Sanliurfa en omliggende dorpen niet alleen voor moslims, maar ook voor christenen een belangrijke bestemming. Geen wonder, want het naburige plaatsje Harran wordt expliciet genoemd in het Bijbelboek Genesis. In Harran zou God Abraham de opdracht hebben gegeven naar het beloofde land te trekken. 'Abraham was 75 jaar toen hij Harran verliet', aldus de Bijbel. 'Met zijn vrouw Sarai en met Lot, de zoon van zijn broer, met al hun bezittingen en met degenen die zij in Harran in dienst hadden genomen, ging Abraham op weg naar Kanaän.' En Sanliurfa zelf had vroeger een van de oudste christelijke gemeenschappen ter wereld. Die gemeente werd mogelijk gesticht door gelovigen die in de eerste of tweede eeuw vanuit Jeruzalem naar de stad kwamen. Sanliurfa was in de Middeleeuwen bovendien korte tijd het centrum van een kruisvaardersstaatje. Maar van het oude fort, waarin de kruisvaarders zich verschansten, resteren nu slechts wat brokstukken en enkele gerestaureerde zandkleurige muren. De kerken van Sanliurfa zijn omgebouwd tot moskeeën en van de christelijke gelovigen is vrijwel niemand over. De Armeens-orthodoxe gemeenschap werd begin 20ste eeuw door de Turken verjaagd en vermoord. Sanliurfa is tegenwoordig een bolwerk van de conservatieve, islamitisch georiënteerde regeringspartij van Turkije, de AKP. De meeste restaurants zijn drooggelegd en sommige theehuizen hebben een aparte 'gezinsafdeling', waar vrouwen een glaasje thee kunnen drinken, al dan niet begeleid door een vader, echtgenoot of broer. Mannen in hun eentje zijn niet welkom. 'Vrouwen kunnen hier ontspannen', legt een ober van de vrouwenafdeling van theehuis Emirgan uit. Hij gebaart naar de mannensectie. 'Ze zouden zich daar niet op hun gemak voelen.' Waar vrouwen en mannen elkaar wél tegenkomen, is in de oude bazaar van de stad. In de wirwar van straatjes is van alles te koop, van schapenhuiden en duiven tot zelfgemaakte schoenen en illegale cassette's en cd's. Turkse Frank Sinatra Uit een muziekwinkeltje golft het lied Yagmurla Gelen Kadin ('De vrouw die kwam met de regen') van Ibrahim Tatlises, de beroemdste zanger van Turkije. Tatlises is afkomstig uit Sanliurfa en is een soort Turkse Frank Sinatra. Hij werkte ooit als bouwvakker, werd rijk van de muziek en had naar verluidt een onstuimig liefdesleven. Maar hij bleef ook getrouwd met zijn echtgenote in Sanliurfa en veel inwoners van zijn conservatieve geboorteplaats vergeven het hem. 'Als je rijk en beroemd wordt en naar de grote stad verhuist, dan verander je', zegt muziekverkoper Arif Klay. 'Tatlises is niet de enige ster die zich misdraagt.' De muziekverkoper legt een hand op zijn linkerborst. 'Tatlises heeft voor altijd een plek in ons hart. Ik blijf hem draaien.' Je kunt in Sanliurfa veel meer eten dan alleen geroosterd schapenhart. De inwoners zijn trots op hun malse kebabs, lahmacun (een soort Turkse pizza) en verfrissende ayran (yoghurtdrank). En de stad staat bekend om zijn scherpe rode peper, die de inwoners isot noemen. Een van de mooist gelegen restaurants van de stad is Cift Magara ('De twee grotten'), waarvan de keuken en eetzaal zijn uitgeh ouwen in een klif. Vanaf het terras van het restaurant heb je een weids uitzicht over de stad met zijn moskeeën, heiligdommen en zandkleurige huizen. Tegen het einde van de maaltijd schuift de lokale historicus Abdullah Ekinci aan. Ekinci is verbonden aan de plaatselijke universiteit en is overtuigd van het historische belang van Sanliurfa en omgeving. 'Hier heeft de profeet Abraham zijn strijd gestreden tegen het polytheïsme.' Aan andere tafeltjes worden inmiddels waterpijpen ontstoken. Geleidelijk verspreidt zich de geur van appeltabak over het terras. De historicus slurpt van een glaasje thee. 'De drie grote monotheïstische religies, het jodendom, het christendom en de islam, hebben hier in deze regio hun oorsprong.' Hij knikt naar het religieuze complex aan de voet van de rotsen. 'Hier, in dit gebied, is het allemaal begonnen.' link